Veleposlaništvo RS Sarajevo /Novice /
16.11.2018  

Zaključivanje izvršavanja presude Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Ališić

REPUBLIKA SLOVENIJA

FOND REPUBLIKE SLOVENIJE ZA NASLJEDSTVO

i

VISOKI PREDSTAVNIK REPUBLIKE SLOVENIJE ZA NASLJEDSTVO

 

 

Zaključivanje izvršavanja presude Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Ališić

 

Fond Republike Slovenije za nasljedstvo je do 31. 12. 2017., kada je istekao rok za predavanje zahtjeva za verifikaciju neisplaćene stare devizne štednje Ljubljanske banke, Glavne podružnice Zagreb i Glavne podružnice Sarajevo, primio više od 38.000 zahtjeva za verifikaciju. Do 31. 10. 2018. je odlučio o više od 36. 570 pojedinačnih predmeta, od čega je za 33. 130 štediša izdao informativne izračune u ukupnoj vrijednosti 295 miliona eura. Na osnovu već izdatih informativnih izračuna, koji su postali pravosnažna rješenja, do 31. 10. 2018. je bilo izvršeno preko 32. 370 isplata u ukupnoj visini od 289,7 miliona eura, od toga 161,9 miliona eura štedišama Ljubljanske banke u Glavnoj podružnici Zagreb i 127, 8 miliona eura štedišama Ljubljanske banke u nekadašnjoj Glavnoj podružnici Sarajevo.

 

Presuda Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Ališić i drugi

 

U predmetu Ališić i drugi protiv države nasljednice SFRJ, veliki senat Evropskog suda za ljudska prava je 16. jula 2014. presudio o žalbi troje štediša, koji su 2005. protiv svih država nasljednica SFRJ uložili žalbu zbog nemogućnosti podizanja svoje devizne štednje u nekadašnjoj podružnici Ljubljanske banke u Sarajevu i podružnici beogradske Investbanke u Tuzli. Veliki senat, koji žalbe nije razmatrao sa aspekta odgovornosti za garancije devizne štednje po Sporazumu o pitanjima nasljedstva, nego isključivo sa aspekta kršenja ljudskih prava pojedinačnih štediša, uprkos utvrđenoj činjenici, da se radi o pitanju nasljedstva, odlučio, da su Slovenija i Srbija podnosiocima žalbe kršili pravo na sigurnost imovine te pravo na učinkovito pravno sredstvo.

 

Zbog navedenog je Evropski sud za ljudska prava Sloveniji i Srbiji presudom naložio, da u roku od jedne godine usvoje mjere, koje će omogućiti isplatu neisplaćene stare devizne štednje podnosiocima žalbe i svima u jednakom položaju.

 

Izvršavanje presude postalo je predmet nadzora Odbora ministarskih zamjenika Vijeća Evrope.

 

Iako je Slovenija mišljenja da joj presuda nalaže nesrazmjerna finansijska opterećenja u odnosu na ostale države nasljednice nekadašnje SFRJ, što nije u skladu s principom pravedne raspodjele opterećenja između država nasljednica, odluku Evropskog suda za ljudska prava poštuje i korektno je, te  u postavljenom roku otklonila kršenja ljudskih prava starih deviznih štediša.

 

Implementacija Presude i usvajanje Zakona o načinu izvršenja presude Evrospkog suda za ljudska prava (ZNISESČP)

Državni zbor je 22. juna 2015. usvojio Zakon o načinu izvršenja presude Evropskog suda za ljudska prava u predmetu broj 60642/08 (ZNISESČP). Ovim je Slovenija blagovremeno, dakle u roku, koji je postavio Evropski sud za ljudska prava, utvrdila zakonsku osnovu za verifikaciju i isplatu neisplaćene stare devizne štednje podružnica Ljubljanske banke u Sarajevu i Zagrebu.

 

Rok za predavanje zahtjeva na osnovu ZNISESČP

 

 

Predavanje zahtjeva za verifikaciju trajalo je od 1. decembra 2015. do 31. decembra 2017. godine. U periodu od 25 mjeseci, fond je primio preko 38.500 zahtjeva za verifikaciju po osnovu glavnice u ukupnoj visini od preko 220 miliona eura.

 

 

Raspoloživost podataka, potrebnih za provođenje postupaka verifikacije

 

 

Obzirom na kompleksnost predmeta zbog teške situacije raspada nekadašnje zajedničke države, došlo je također i do problema u raspolaganju podacima, potrebnim za provođenje postupaka verifikacije. Ovo posebno vrijedi za podatke nekadašnje sarajevske podružnice. Uslovi za početak postupka verifikacije za štediše nekadašnje Ljubljanske banke u Sarajevu bili su ispunjeni 21. oktobra 2016., kada je Ministarstvo finansija u Službenom listu objavilo, da je na taj dan primilo podatke štediša te podružnice. Uprkos navedenom, Slovenija nije dobila sve podatke, jer je dio tih podataka u proteklom periodu bio uništen zbog ratnih događanja i prirodnih nepogoda.

 

 

Početak razmatranja zahtjeva za verifikaciju

 

Fond je već u decembru 2015. počeo sa razmatranjem zahtjeva za verifikaciju, koji se odnose na staru deviznu štednju u zagrebačkoj podružnici i odmah po dobijanju podataka od strane Bosne i Hercegovine u oktobru 2016. također sa razmatranjem zahtjeva za verifikaciju, koji se odnose na staru deviznu štednju u nekadašnjoj sarajevskoj podružnici.

 

 

 

Fond je na taj način već do 31. decembra 2016. izdao više od 14. 000 informativnih izračuna u ukupnoj vrijednosti od 149,5 miliona eura, od čega je preko 2.300 informativnih izračuna izdato štedišama nekadašnje sarajevske podružnice u visini od 26,4 miliona eura. Na osnovu izdatih informativnih izračuna, koji su postali pravosnažna rješenja, do 31. decembra 2016. bilo je izvršeno 10.423 isplata u ukupnoj visini od 108,7 miliona eura.

 

Odluke Evropskog suda za ljudska prava u predmetima Vehbija Hodžić i Stojan Zeljković protiv Slovenije

 

Evropski sud za ljudska prava je u dvije naknadne odluke razmatralo mehanizam, kojeg je u svrhu izvršenja presude uspostavila Slovenija. U predmetu Vehbija Hodžić protiv Slovenije u aprilu 2017. i u predmetu Stojan Zeljković protiv Slovenije u septembru 2017., Evropski sud za ljudska prava je u potpunosti potvrdilo primjerenost odredbi ZNISESČP  i sheme za isplatu starih deviznih štediša, kako sa aspekta pitanja, da li verifikacijski postupak ispunjava mjerila, koja proizilaze iz odluke, tako i u odnosu na usklađenost ZNISESČP s presudom. Navedenim odlukama je uzimajući u obzir načelo subsidijarnosti i polje slobodne procjene, koje države uživaju prilikom izvršavanja presuda međunarodnih sudova, utvrđeno da ZNISESČP u potpunosti ispunjava sve kriterije (uslove) iz presude, te osigurava učinkovitu pravnu sigurnost protiv odluka fonda, koji je nadležan za odlučivanje o zahtjevima za isplatu stare devizne štednje.

 

 

 

 

 LB Zagreb

 

LB Sarajevo

 

   UKUPNO

 

 

 

 Preko 19.180 predmeta

 

 Preko 17.390 predmeta

 

 Preko 36.570 predmeta

 

 

 

 

 

 

 Odlučeno

 

 

 

 

 

Od toga izdati informativni izračuni

 18. 730 u iznosu od 163,9

mio €

 

14. 400 u iznosu od 131,1

mio €

 

 33. 130 u iznosu od 29,0 mio €

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Uplate

 

 161.9

mio €

18.380 korisnika

 

 127,8 mio €

13.990 korisnika

 

 289,7 mio €

32.370

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Prigovori protiv informativnih izračuna

 

 186 (1,0%)

 

 98 (0,7%)

 

 284 (0,9%)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Izvor: Fond Republike Slovenije za nasljedstvo

­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­____________________________

 

(1) Početak odlučivanja o zahtjevima za verifikaciju neisplaćene devizne štednje iz nekadašnje podružnice Sarajevo 21. 10. 2016.

 

Pored izdatih informativnih izračuna, fond je do 31. oktobra 2018. također izdao više od 2.700 rješenja o odbijanju zahtjeva za verifikaciju, od toga ih se više od 2.580 odnosi na prenose stare devizne štednje na privatizacijske račune pri Agenciji za privatizaciju Federacije BiH. Fond je također izdao, više od 2.010 odluka o odbacivanju zahtjeva za verifikaciju, jer nisu ispunjavali uslove, određene u ZNISESČP (odnose se na dinarsku štednju, deviznu štednju, koja nije bila otvorena u podružnicama Ljubljanske banke u Zagrebu i Sarajevu, predala su ih lica, koja nemaju pravo u skladu sa odredbama ZNISESČP i sl.), a isto tako i više od 130 odluka o obustavljanju postupka. Fond je do 31. oktobra 2018. odlučio o više od 36.570 zahtjeva za verifikaciju, a obzirom da je prilikom odlučivanja u određenim predmetima u više postupaka doneseno i više sadržajno različitih odluka, fond je ukupno izdao više od 37.980 pojedinačnih odluka.

 

Rješavanje u okviru nasljedstva

 

Slovenija će i dalje nastojati, da se nesrazmjerno finansijsko opterećenje, koje je presudom naloženo Sloveniji, na odgovarajući način podijeli između država nasljednica nekadašnje SFRJ, jer je i Evropski sud za ljudska prava u presudi naveo, da podjela garancija nekadašnje SFRJ za deviznu štednju između država nasljednica ostaje neriješeno pitanje nasljedstva.

Službeni završetak nadzora nad izvršenjem Presude

Odbor ministarskih zamjenika Vijeća Evrope, koji je nadležan za nadzor nad izvršenjem presude Evropskog suda za ljudska prava, je u septembru 2015. utvrdio, da je ZNISESČP usklađen s presudom.

 

Na zasijedanju u martu 2018. Odbor je usvajanjem konačne rezolucije završio i nadzor nad izvršavanjem Presude u dijelu, koji se odnosi na  obaveze Slovenije, da usvoji individualne i opće mjere za osiguranje isplata neisplaćenim vlasnicima stare devizne štednje u podružnicama Ljubljanske banke u Zagrebu i Sarajevu. U svojoj odluci odbor je  utvrdio, da je Slovenija usvojila sve potrebne mjere za potpuno izvršenje presude, što obzirom na kratko vrijeme, koje je Evropski sud za ljudska prava odredio u presudi, predstavlja veliko priznanje Sloveniji, jer je u kratkom vremenskom roku usvojila niz odgovarajućih mjera, koje su omogućile potpuno izvršenje presude.

Odluke Fonda o primljenim zahtjevima za verifikaciju

Fond je do isteka roka za predavanje zahtjeva za verifikaciju, određenog ZNISESČP, a to je do 31. decembra 2017., primio preko 38. 500 zahtjeva za verifikaciju, od kojih se nešto više od polovine odnosi na Glavnu podružnicu Zagreb a ostatak na nekadašnju podružnicu Sarajevo.

 

Uprkos odredbama ZNISESČP i jasnim stajalištem Slovenije, fond je od svih primljenih zahtjeva za verifikaciju devizne štednje u nekadašnjoj podružnici Sarajevo primio više od 2.900 zahtjeva za verifikaciju, koji se odnose na staru deviznu štednju, koja je na osnovu odluka nadležnih organa Bosne i Hercegovine prenesena na privatizacijske račune pri Agenciji za privatizaciju u Federaciji BIH.

Fond je do 31. oktobra 2018. odlučio o više od 36. 570 pojedinačnih predmeta, od čega je za više od 33.130 štediša izdao informativne izračune, koji uključuju kako iznos glavnice tako i kamate i to u ukupnoj vrijednosti od 295 miliona eura. Na osnovu već izdatih informativnih izračuna, koji se postali pravosnažna rješenja, do 31. oktobra 2018. izvršeno je preko 32. 370 isplata u ukupnom iznosu od 289,7 miliona eura, od čega preko 13.990 štedišama nekadašnje Glavne podružnice Sarajevo u visini od 127,8 miliona eura.

Do 31. oktobra 2018. fond je primio ukupno 284 prigovora protiv izdatih informativnih izračuna, što predstavlja 0,9% svih izdatih informativnih izračuna. Velika većina prigovora iskazala se za neutemeljene, jer se odnose  ili na utvrđenu visinu glavnice na dan 31. decembra 1991. ili na visinu kamate za period poslije tog datuma, u 36 slučajeva prigovori su bili predati prekasno.